هوش مصنوعی، زیباترین گل تاریخ پله را که هیچ دوربینی ثبت نکرده بود، بازسازی کرد! - سبزا

ساده است! روی دکمه روبرو کلیک کن و تیک کنار سایت خبرنگاران را بزن. بعدش هیچ کار دیگری لازم نیست و صفحه را ببند.

کلیک کن!

شاید تا حالا تصور می کردید که تمام لحظات درخشان تاریخ فوتبال در آرشیوهای ویدیویی ثبت و ضبط شده اند، اما واقعیت این است که یکی از شاهکارهای بی بدیل پله (Pelé)، اسطوره تکرار نشدنی برزیل، برای دهه ها فقط در حافظه تماشاگران حاضر در استادیوم به جای مانده بود. پله در طول دوران حرفه ای خود بیش از هزار گل به ثمر رساند، اما همواره از یک گل خاص به عنوان برترین گل دوران ورزشی اش یاد می کرد؛ گلی که متأسفانه هیچ دوربینی آن را شکار نکرد. حالا در این پست با هم می بینیم که چطور آزمایشگاه دیپ مایند (DeepMind) گوگل با استفاده از مدل های پیشرفته هوش مصنوعی، این لحظه جادویی را از دل تاریخ بیرون کشیده و دوباره زنده نموده است.

جادوی پله در استادیوم یوونتوس؛ گلی که افسانه شد

در دوم اوت سال 1959، تیم سانتوس (Santos) در استادیوم خاواری (Javari Stadium) شهر سائوپائولو به مصاف تیم کلوب اتلتیکو یوونتوس رفته بود. پله که در آن موقع جوانی جویای نام و ستاره ای نوظهور بود، حرکتی را به نمایش گذاشت که تماشاگران را در بهت و حیرت فرو برد. او با سه حرکت پیاپی سامبررو (sombrero flicks) توپ را از بالای سر مدافعان عبور داد، سپس با یک ضربه زانو دروازه بان را هم پشت سر گذاشت و در نهایت با ضربه سر، توپ را به تور چسباند. این گل به قدری زیبا و تکنیکی بود که خود پله بارها در مصاحبه هایش تأکید کرد که این ضربه، برتر از گل او در فینال جام جهانی 1958 یا هر گل دیگری بوده است. تنها مدرک به جای مانده از آن لحظه، عکسی سیاه و سفید است که به وسیله رافائل هررا (Raphael Herrera) ثبت شده و پله را در حال زدن ضربه سر نهایی نشان می دهد.

هوش مصنوعی چگونه غیرممکن را ممکن کرد؟

گوگل برای بازسازی این صحنه تاریخی، صرفاً به تخیلات کامپیوتری تکیه نکرد. تیم دیپ مایند از عکس قدیمی هررا به عنوان یکی از سرنخ های اصلی استفاده کرد و آن را به شبکه ای پیچیده از مدل های هوش مصنوعی داد. آن ها برای رسیدن به بالاترین سطح از دقت تاریخی، با شاهدان عینی که آن روز در استادیوم بودند مصاحبه کردند تا جزئیات حرکت پله را دقیق تر درک نمایند. در این پروژه از مدل چندوجهی Gemini Omni استفاده شد تا فضای شهر سائوپائولو در سال 1959 بازسازی گردد. اما بخش سخت ماجرا، شبیه سازی فیزیک حرکت و نحوه برخورد توپ با بدن پله بود. آن ها حتی یک توپ چرمی قدیمی، مشابه توپ های سنگین دهه 50 میلادی تهیه کردند تا همه چیز از نظر فیزیکی واقعی به نظر برسد.

تکنولوژی کنترل عملکرد و حذف لباس های سنسوردار

برخلاف پروژه های معمول هالیوودی یا بازی های ویدیویی که بازیگران باید لباس های مخصوص موشن کپچر (motion-cap) با سنسورهای توپ مانند بپوشند، گوگل از متد نوی به نام Performance Control بهره برد. آن ها تیمی از بازیگران محلی را در همان استادیوم خاواری (که هنوز پابرجاست) مستقر کردند و از آن ها خواستند با لباس های کلاسیک دهه 50 فوتبال بازی نمایند. هوش مصنوعی ویدیوهای ضبط شده از این بازیگران را دریافت کرد و آن ها را به مدل های سه بعدی تبدیل نمود. سپس این داده های حرکتی را روی مدل دیجیتالی پله پیاده کرد تا حرکت بدن، چرخش مفاصل و تعادل او دقیقاً مطابق با واقعیت شبیه سازی گردد. نتیجه کار، ویدیویی است که اکنون در موزه پله در شهر سانتوس به نمایش درآمده و به طرفداران اجازه می دهد تماشاگر گلی باشند که پیش از این فقط در قصه ها شنیده بودند.

چالش های بازسازی وقایع تاریخی در عصر دیجیتال

استفاده از هوش مصنوعی برای بازسازی رویدادهایی که هیچ نسخه ویدیویی از آن ها وجود ندارد، دریچه ای رو به آینده مستندسازی باز نموده است. با این حال، این کار با چالش های اخلاقی و فنی زیادی همراه است. محققان باید مراقب باشند که مرز بین واقعیت تاریخی و جعل عمیق (Deepfake) حفظ گردد. در خصوص گل پله، هدف صرفاً فراوری یک تصویر زیبا نبود، بلکه کوشش بر این بود که وفاداری به روایت های شاهدان عینی حفظ گردد. پیش از این هم کوشش هایی برای بازسازی صحنه های تاریخی صورت گرفته بود، مثلاً مایکل کریستوفر براون (Michael Christopher Brown) از هوش مصنوعی برای تصویرسازی فرار کوبایی ها به آمریکا استفاده کرد، اما پروژه پله به علت ترکیب فیزیک ورزش و داده های بیومکانیکی، یک جهش بزرگ در این حوزه محسوب می گردد.

چرا این گل برای تاریخ فوتبال اهمیت دارد؟

شاید برای نسل نو که به تماشا گل های خیره نماینده مسی و رونالدو با کیفیت 4K عادت نموده اند، بازسازی یک گل قدیمی چندان عجیب نباشد. اما برای درک اهمیت این پروژه باید به یاد داشت که پله نماد دورانی است که فوتبال بیشتر از آنکه یک صنعت باشد، یک هنر بود. بازسازی این گل نه تنها ادای احترامی به پادشاه فوتبال است، بلکه نشان می دهد که چطور ابزارهای مدرن می توانند به عنوان تقویت نماینده تخیل عمل نمایند. تام ماری، مهندس تحقیقاتی دیپ مایند، معتقد است که این ابزارها به ما اجازه می دهند در تاریخ کاوش کنیم و سناریوهایی را تجربه کنیم که پیش از این هرگز ممکن نبود. این گل حالا از یک خاطره شفاهی به یک میراث تصویری ماندگار تبدیل شده است.

مشاهده این گل در یوتیوب